Piramida Finansowa

piramida finansowa ponziego

Amber Gold

Każdy z was na pewno spotkał się z określeniem “piramida finansowa”. Podobnie jak w przypadku inflacji (której poświęciliśmy osobny wpis), tak i temu zagadnieniu warto się przyjrzeć. Większość Polaków kojarzy sprawę Amber Gold. Firma ta inwestując w fizyczne metale szlachetne od 2009 roku, obiecywała swoim klientom ogromne zyski. Momentami nawet do 16% w skali roku. Pomimo ostrzeżeń KNF i samych poszkodowanych proceder trwał. W 2012 roku zakończyło się śledztwo ABW, którego skutkiem była likwidacja spółki. Szacuje się, że oszukanych zostało około 18 tysięcy osób na kwotę blisko 800 milionów złotych.

Przyjazd Ponziego do USA

Przy okazji piramidy finansowej, często podaje się przykład Charlesa Ponziego, który uważany jest za “ojca” tego typu biznesu. W wieku 21 lat przybył z Włoch do Bostonu na pokładzie statku Vancouver. Mieliśmy rok 1903, a sam Charles, mając w kieszeni garść dolarów, zaczął pracę jako kelner. Od samego początku okradał swoich klientów. Informacja, że oszukuje podczas wydawania reszty, szybko dotarła do właściciela, w związku z czym musiał znaleźć sobie inne zajęcie.

Po przeprowadzce do Montrealu znalazł pracę w Banku Zarossi oferującego (niczym Amber Gold) niewyobrażalne jak na tamte czasy zyski z lokat. Z czasem Ponzi awansował na stanowisko dyrektora. Jego kariera szybko się skończyła, ponieważ Bank faktycznie wyłudzał pieniądze. Założyciel banku, sam Zarossi, uciekł z ukradzionymi pieniędzmi do Meksyku. Charles próbował jeszcze wykorzystać sytuację, podrabiając podpis jednego z klientów banku, ale został przyłapany i na 3 lata trafił do więzienia. 

Recydywista

Po wyjściu brał udział w przemycie imigrantów, za co musiał odsiedzieć kolejne 2 lata w więzieniu w  Atlancie. Po wyjściu na wolność wrócił do Bostonu, gdzie próbował swojego szczęścia w marketingu wysyłkowym. Natrafił wtedy na europejski Międzynarodowy Kupon na Odpowiedź. Zauważył, że w powojennym świecie podobne kupony są względnie tanie i można je wymienić na amerykańskie znaczki. Sprzedając je na rynku, Ponzi zainkasował prawie 40% czystego zysku.

W styczniu 1920 roku Charles Ponzi założył Security Exchange Company. Firma ta oficjalnie zaczęła wspomagać amerykański system pocztowy, skupując Międzynarodowe Kupony Na Odpowiedź. Wymieniałą je potem na znaczki, które odsprzedawała. Pozwoliło to wielu ludziom znaleźć pracę, za co Ponzi bardzo zyskał w oczach obywateli.

Biznes kręcił się na tyle dobrze, że w niedługim czasie Charles zatrudnił agentów, którzy następnie szukali inwestorów gotowych wpłacić pieniądze w celu uzyskania nawet 100% zysku w 90 dni.

Pierwsze problemy SEC

Na początku wszystko szło gładko, ale szybko zwrócono uwagę na to, że pomimo wzrostu zainteresowania firmą Security Exchange Company, na rynku pocztowym nie zaobserwowano żadnych zmian. Faktycznie pieniądze nie były nigdzie lokowane, a od razu wykorzystywane do wypłacania pieniędzy tym, które wpłaciły oszczędności na fundusz odpowiednio wcześniej.

Instytucje finansowe zainteresowały się przedsięwzięciem Ponziego, przez co inwestorzy zaczęli się denerwować. Sam zainteresowany kilkukrotnie uśpił ich czujność, wypłacając wszystkie należne pieniądze, między innymi przy pomocy zaciągniętego kredytu.

W końcu ilość wpłat i wypłat została zrównana, przez co cała struktura upadła. Firma nie posiadała deklarowanych 7 mln dolarów depozytów, a straty wszystkich klientów oszacowano na 15 mln dolarów.

Charles Ponzi dostał karę 5 lat pozbawienia wolności. Wyszedł za kaucją po 3,5 roku i od razu wrócił do Włoch, gdzie pracował parę lat jako przewodnik po Rzymie. W 1939 roku wyjechał do Brazylii, gdzie żył w ubóstwie. Zmarł w Rio de Janeiro w 1949 roku.

Piramida finansowa, a schemat Ponziego

Schemat Ponziego był wykorzystywany na przestrzeni lat przez wiele osób. Głośno było o Niemce Adele Spitzeder lub Amerykance Sarze Howe. Schemat działania jest prosty. Pieniądze ofiar trafiają do właściciela przekrętu, a następnie wypłaca on niewielki procent pozostałym osobom zaangażowanym w cały proceder. Z technicznego punktu widzenia piramida finansowa charakteryzuje się tym, że każdy kolejny poziom w jej strukturach otrzymuje procent od zysków osób znajdujących się niżej.

Można to przedstawić obrazowo, mówiąc, że pieniądze w schemacie Ponziego idą z góry do dołu, a w przypadku piramidy finansowej z dołu do góry.

To, co łączy obie formy oszustwa to fakt, że pieniądze nie są inwestowane w żadne aktywa. Tym samym żywotność przekrętów zależy od napływu nowych członków, co musi prędzej, czy później doprowadzić do załamania się całej struktury.